Εκδόσεις Κέδρος
| |
Τίτλος: | Ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος |
| Συγγραφέας: | Gabriele Ranzato | |
| Μεταφραστής: | Ιωάννης Νάκος | |
| Θέμα: | Ιστορία | |
| Σελίδες: | 176 | |
| ISBN: | 960-04-3223-6 | |
| Εκδότης: | Εκδόσεις Κέδρος | |
| Ημ/νία Έκδοσης: | 2006 |
Από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές στην Ευρωπαϊκή Ιστορία, ο Ισπανικός Εμφύλιος για αρκετούς μελετητές αποτελεί το πεδίο δράσης και συγκρότησης των ναζιστικών και φασιστικών δυνάμεων του Άξονα, που μετά από κάποια χρόνια θα οδηγήσει στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Συμμαχίες δημιουργήθηκαν, πολεμικές πρακτικές και στρατηγικές εκτελέστηκαν, νέος οπλισμός τέθηκε σε λειτουργική εφαρμογή (με πιο χαρακτηριστική την καταστροφή της θρυλικής Γκερνίκα από σμήνη ναζιστικών μαχητικών αεροσκαφών, της "Λεγεώνας Κόνδωρ", που αποτέλεσε την έμπνευση για έναν από τους πιο ζωντανούς και συνάμα βίαιους πίνακες του Πικάσο) ενώ άρχισε να διαφαίνεται η πολεμική δύναμη που κατείχαν ναζιστική Γερμανία και φασιστική Ιταλία την ίδια στιγμή που οι δημοκρατικές δυνάμεις, Γαλλία και Μ. Βρετανία παρακολουθούσαν ως επί το πλείστον αμέτοχες τις εξελίξεις. Σημαντικός παράγοντας στην εξέλιξη του εμφυλίου ήταν και η παρουσία της Ρωσίας, η οποία είχε σαν στόχο να εγκαταστήσει στη σπαραζόμενη Ισπανία ένα ακόμα κομμουνιστικό καθεστώς με το ανάλογο τίμημα: ήδη από τις αρχές του πολέμου το χρυσάφι του κράτους της Ισπανίας είχε μεταφερθεί στη Ρωσία ώστε να χρησιμοποιηθεί ως αντάλλαγμα για τον πολεμικό εξοπλισμό που θα παρείχαν οι Ρώσοι στους Δημοκρατικούς. Ανάλογα ανταλλάγματα είχαν εισπράξει και οι Γερμανία, Ιταλία όμως η μεταφορά υλικού ήταν αδιάκοπη και χωρίς δυσκολίες στη μεταφορά του.
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της Ισπανίας είναι πως στο σύνολο περίπου της ιστορίας της δεν διέθετε δημοκρατικά καθεστώτα αλλά στρατιωτικά, που επιβάλλονταν από "σωτήρες" στρατιωτικούς με σκοπό να οδηγήσουν τη χώρα εκτός των τελμάτων της. Ακόμα κι αυτό το Δημοκρατικό καθεστώς που κατόρθωσε να δημιουργηθεί λίγο πριν από το ξέσπασμα του Εμφυλίου, θα ζήσει στο εσωτερικό του αρκετές προστριβές ενώ οι προσπάθειες ανατροπής του και εγκατάστασης στρατιωτικών καθεστώτων δεν θα λείψουν τόσο πριν τον Εμφύλιο όσο και κατά τη διάρκειά του. Ακόμα και λίγο πριν την τελική επικράτηση των Εθνικιστών του Φράνκο, τον Απρίλιο του 1939, ο συνταγματάρχης Κασάδο την 5 Μαρτίου 1939 στασίασε εναντίον της Δημοκρατικής κυβέρνησης του Νεγρίν προκειμένου να επιτύχει καλύτερη συμφωνία με τον Φράνκο. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν αναταραχές που διευκόλυναν την τελική προέλαση και κατάληψη της μοναδικής πόλη που μέχρι τότε είχε αντισταθεί, της Μαδρίτης.
Στο βιβλίο του Ranzato, παρουσιάζεται το σύνολο του Πολέμου. Τα αίτια της κρίσης που οδήγησαν τις Ισπανικές ταξιαρχίες της Αφρικής να επαναστατήσουν εναντίον της μητέρας πατρίδας, οι καταστάσεις στην προ του Εμφυλίου Δημοκρατική ζώνη της Ισπανικής ενδοχώρας που δημιούργησε μικρές τοπικές πολιτικές δυνάμεις ελέγχου των περιοχών τους, η προσπάθεια της Δημοκρατικής κυβέρνησης να αναδιανείμει τη γη, η στάση του κλήρου που διαπιστώνοντας την απώλεια της δύναμής του βάδισε παράλληλα με τους Εθνικιστές, ενώ ενδιαφέρουσα είναι και η πρώτη καταγραφή συμμετοχής αναρχικών σε κυβερνητικό συνασπισμό. Σε έξι κεφάλαια, ο συγγραφέας παραθέτει πλήθος ιστορικών ντοκουμέντων, φωτογραφιών, μαρτυριών και αναλύσεων που επιτυγχάνουν να μας φωτίσουν με τον καλύτερο τρόπο για τη σημαντική καμπή στην Ευρωπαϊκή Ιστορία. Είναι μάλιστα ενδιαφέρον πως συνθήματα όπως "Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια" που αποτελούσαν μέρος της προπαγάνδας του στρατιωτικού καθεστώτος που είχε επιβληθεί από το 1967 έως το 1974 στην χώρα μας, έχουν τις ρίζες τους και εμπνέονται από το Φρανκικό καθεστώς.
Από τα πιο συγκλονιστικά κεφάλαια, είναι εκείνο που περιγράφει τις φρικαλεότητες του πολέμου. Και οι δύο πλευρές, Δημοκρατικοί και Εθνικιστές προκειμένου να ενισχύσουν την προπαγάνδα και να καλλιεργήσουν κλίμα αστάθειας και φόβου δεν δίσταζαν να προβούν σε απάνθρωπες ενέργειες. Οι μεν Δημοκρατικοί περηφανεύονταν για το γεγονός πως στην προσπάθειά τους να καταδείξουν το μίσος τους για τον κλήρο και τον καθολικισμό δεν δίσταζαν να ξεθάβουν πτώματα κληρικών, μοναχών ακόμα και απλών πολιτών και να τα εκθέτουν σε κοινή θέα καθώς δεν μπορούσαν, ειδικά προς το τέλος του πολέμου, να προκαλέσουν ζημιές στο έμψυχο υλικό των Εθνικιστών. Από την άλλοι, οι στρατιωτικοί του Φράνκο επιδιδόντουσαν σε νυχτερινές εκκαθαρίσεις, οδηγώντας φυλακισμένους, υποτίθεται, στην ελευθερία και τους σκότωναν μέσα σε ένα χαντάκι που πριν από λίγο είχαν σκάψει οι ίδιοι!!! Ανάλογη τύχη θα έχει στη Γρανάδα το 1936 και ο ποιητής Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, ο οποίος κρίθηκε ένοχος για συμπάθεια προς τους Δημοκρατικούς και ομοφυλοφιλία.
Η γραφή του Ranzato μας αφήνει έκπληκτους και μας εξηγεί γιατί ο άνθρωπος είναι πάντοτε ικανός για τα καλύτερα και τα χειρότερα. Όπως λέει ο ίδιος ο συγγραφέας: "Καμία χώρα της Δυτικής Ευρώπης στη σύγχρονη εποχή δεν είχε υποστεί τέτοια καταστροφή. Η βία ξεπερνούσε κάθε όριο κρατικού πλαισίου καταστολής και αστυνόμευσης και ακόμη και τους εθιμικούς κανόνες πολέμου που συνήθως υπάρχουν μεταξύ δύο αντίπαλων χωρών. Δεν συγκρούστηκαν σε ισπανικό έδαφος μόνο οι πολιτικές και οι ιδεολογίες, αλλά και παραδόσεις και καινοτομίες σε ό,τι αφορά στην άσκηση βίας". Το πλούσιο φωτογραφικό αρχειακό υλικό, συνοδεύεται χρονολόγιο και ευρετήριο προσώπων.
Λίγα λόγια για το Συγγραφέα
Ο Gabriele Ranzato διδάσκει σύγχρονη Ιστορία στο Πανεmστήμιο της Πίζα στην Ιταλία. Εκτός από τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο έχει δημοσιεύσει το έργο Guerre Fratricide (Αδελφοκτόνοι πόλεμοι), μια συλλογή κειμένων για τους εμφύλιους.